Niemand praat graag over overlijden, maar duidelijke successieplanning geeft wel rust. Zeker omdat erfbelasting in België sterk kan oplopen, afhankelijk van je woonplaats, de familiale band en de waarde van de nalatenschap. In 2026 blijven de basisprincipes hetzelfde: erfbelasting is gewestelijk en wordt berekend per schijf, met tarieven die hoger worden naarmate je erft van iemand die verder van je afstaat.
Bij Finum Accountants merken we dat veel ondernemers en gezinnen pas actie ondernemen wanneer het eigenlijk te laat is. Daarom leggen we hieronder helder uit hoe erfbelasting in 2026 werkt en waar je best op let.
Erfbelasting is gewestelijk, niet federaal
In België wordt erfbelasting geregeld door de gewesten. Dat betekent dat de tarieven en regels verschillen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Welk gewest van toepassing is, hangt af van de fiscale woonplaats van de overledene, meer bepaald de plaats waar hij of zij in de laatste vijf jaar het langst heeft gewoond.
Voor ondernemers is dit relevant, omdat verhuisbewegingen of een tweede verblijf soms onbedoeld impact kunnen hebben op het toepasselijke erfbelastingregime.
Hoe wordt erfbelasting berekend?
Erfbelasting wordt berekend op basis van:
- de waarde van de nalatenschap
- de familieband tussen overledene en erfgenaam
- de schijven en tarieven van het toepasselijke gewest
Belangrijk: de tarieven zijn progressief. Dat betekent dat een hogere nalatenschap niet volledig aan het hoogste tarief wordt belast, maar per schijf.
Welke tarieven gelden typisch in 2026?
De exacte schijven en tarieven verschillen per gewest, maar het patroon is overal vergelijkbaar:
- Erven in rechte lijn en tussen partners wordt het laagst belast
- Erven tussen broers en zussen is aanzienlijk duurder
- Erven door verdere familie of derden kan zeer zwaar belast worden
In Vlaanderen bijvoorbeeld lopen de tarieven voor kinderen en partner op van lage schijven tot een maximumtarief, terwijl de tarieven voor niet verwanten snel richting 55 procent gaan. In Brussel en Wallonië zijn de tarieven in dezelfde orde, met eigen schijven en accenten.
Het gevolg is duidelijk: wie erft buiten de klassieke gezinssituatie betaalt doorgaans veel meer erfbelasting, zelfs bij relatief beperkte bedragen.
Wat wordt allemaal belast?
In principe wordt het volledige netto vermogen belast dat je erft:
- onroerend goed zoals woning of appartement
- roerende goederen zoals spaargeld, beleggingen, kunst en waardevolle voorwerpen
- aandelen of participaties in vennootschappen
- eventuele vorderingen en rechten
De nalatenschap wordt verminderd met bepaalde schulden en kosten, maar de basis blijft dat de fiscus kijkt naar de totale waarde die overgaat.
Ondernemers opgelet: vennootschap en erfenis zijn geen detail
Als ondernemer kan erfbelasting extra gevoelig zijn wanneer er aandelen van een vennootschap in de nalatenschap zitten. Dan rijzen vragen zoals:
- wie erft de aandelen
- wie neemt de leiding over
- is er liquiditeit om erfbelasting te betalen
- bestaat er een aandeelhoudersovereenkomst of regeling voor overdracht
Zonder voorbereiding kan erfbelasting druk zetten op de continuïteit van de onderneming. Soms moeten erfgenamen geld vrijmaken door activa te verkopen of een lening aan te gaan, wat je bedrijf onder druk kan zetten.
Hoe kan je erfbelasting beperken?
Er zijn verschillende pistes om erfbelasting te beperken, afhankelijk van je situatie:
- schenken bij leven met een doordachte timing en documentatie
- werken met een zorgvolmacht en duidelijke opvolgingsafspraken
- successieplanning met testament, huwelijkscontract of bedingen
- bij ondernemers ook met afspraken rond aandelen, waardering en overname
Belangrijk: successieplanning is maatwerk. Wat fiscaal interessant is, moet ook juridisch haalbaar zijn en passen bij je gezinssituatie.
Finum Accountants helpt je met een plan dat klopt
Erfbelasting is geen thema dat je op één avond oplost. Maar wie tijdig begint, creëert opties. Bij Finum Accountants helpen we je graag om je situatie in kaart te brengen en te bekijken welke stappen verstandig zijn voor jouw gezin en jouw onderneming.
Wil je weten wat erfbelasting in jouw concrete situatie zou betekenen en welke oplossingen mogelijk zijn?Neem gerust contact met ons op, we helpen je graag verder.