Wie nadenkt over zijn nalatenschap, denkt vaak automatisch aan een partner, kinderen of kleinkinderen. Maar wat als die er niet zijn?

Voor alleenstaanden zonder kinderen is vermogensplanning minstens even belangrijk. Zonder goede voorbereiding kan je vermogen terechtkomen bij familieleden die je misschien nauwelijks kent, terwijl een goede vriend, neef, nicht of andere persoon die dicht bij je staat fiscaal veel minder gunstig erft.

Sinds 1 januari 2026 bestaat in Vlaanderen daarom een nieuwe regeling: de singlevermindering in de erfbelasting.

Daarmee kunnen mensen zonder partner en zonder kinderen of kleinkinderen tot 100.000 euro van hun nalatenschap aan één of meerdere zelfgekozen personen nalaten tegen verlaagde tarieven. Een interessante mogelijkheid, maar je moet er tijdens je leven wel zelf actie voor ondernemen.

Wat is de singlevermindering?

De singlevermindering is een gunstregeling in de Vlaamse erfbelasting voor mensen die bij hun overlijden geen partner en geen afstammelingen nalaten.

Via een testament kan je één of meerdere natuurlijke personen aanduiden die van het voordelige tarief mogen genieten.

Op de eerste schijf tot 50.000 euro bedraagt de erfbelasting 3 procent. Op het gedeelte tussen 50.000 en 100.000 euro bedraagt het tarief 9 procent.

In totaal kan maximaal 100.000 euro per nalatenschap onder deze gunstregeling vallen. Dat kan een aanzienlijk verschil maken tegenover de gewone erfbelasting die bijvoorbeeld broers, zussen, neven, nichten of vrienden verschuldigd kunnen zijn.

Een eenvoudig voorbeeld

Stel dat je alleenstaand bent, geen kinderen hebt en 100.000 euro wil nalaten aan een goede vriend.

Wanneer de voorwaarden voor de singlevermindering vervuld zijn en je die vriend correct hebt aangeduid in je testament, bedraagt de erfbelasting op die 100.000 euro:

- 3 procent op de eerste 50.000 euro, of 1.500 euro.
- 9 procent op de volgende 50.000 euro, of 4.500 euro.
- In totaal bedraagt de erfbelasting dan 6.000 euro.

Zonder de singlevermindering kunnen voor een vriend de gewone tarieven voor andere personen gelden. Die lopen in Vlaanderen op van 25 tot 55 procent. Het verschil kan dus aanzienlijk zijn.

Je kan ook meerdere personen bevoordelen

De naam "singlevermindering" kan wat misleidend zijn. Je hoeft het voordeel namelijk niet aan één persoon toe te kennen. Je kan verschillende mensen aanduiden.

Denk bijvoorbeeld aan twee goede vrienden, een broer of zus, een neef of nicht of andere mensen met wie je een sterke persoonlijke band hebt. Het totale bedrag waarop de gunstregeling kan worden toegepast, blijft wel beperkt tot 100.000 euro per nalatenschap.

Wanneer je meerdere begunstigden aanduidt, kan je in je testament ook bepalen hoe dat bedrag tussen hen verdeeld moet worden. Doe je dat niet en overschrijden de aangeduide verkrijgingen samen 100.000 euro, dan wordt de vermindering in principe evenredig verdeeld.

Zonder testament geen singlevermindering

Dit is waarschijnlijk het belangrijkste aandachtspunt. De singlevermindering wordt niet automatisch toegepast omdat je alleenstaand en kinderloos bent.

Je moet in een testament duidelijk aangeven welke persoon of personen van de regeling mogen genieten. Dat maakt een testament voor deze doelgroep nog belangrijker. Een testament bepaalt namelijk niet alleen wie wat krijgt. Het kan ook een belangrijk instrument zijn om de fiscale gevolgen van je nalatenschap mee te sturen.

Heb je vandaag al een testament? Dan kan het interessant zijn om te controleren of dat testament nog aansluit bij je huidige persoonlijke situatie en de nieuwe fiscale mogelijkheden.

Wat gebeurt er met de vroegere vriendenerfenis?

Tot eind 2025 bestond in Vlaanderen al de vriendenerfenis. Daarmee kon je via een testament maximaal 15.000 euro nalaten aan één of meerdere vrienden of verre familieleden tegen een voordeliger tarief. Sinds 1 januari 2026 wordt deze regeling geleidelijk vervangen door de singlevermindering.

Voor testamenten die vanaf 1 januari 2026 worden opgesteld, kan de vriendenerfenis fiscaal niet meer worden toegepast. Oude testamenten van vóór 2026 kunnen onder bepaalde voorwaarden wel nog onder de vroegere regeling vallen.

De vriendenerfenis en de nieuwe singlevermindering kunnen niet gecombineerd worden binnen dezelfde nalatenschap. Heb je vóór 2026 een testament opgesteld waarin een vriendenerfenis werd voorzien? Dan is het dus verstandig om dat document opnieuw te laten bekijken.

Ben je feitelijk samenwonend? Dan ligt het iets genuanceerder

Ook hier is de concrete situatie belangrijk. De Vlaamse Belastingdienst heeft in 2026 verduidelijkt dat het loutere bestaan van bijvoorbeeld een feitelijk samenwonende partner, stiefkind of zorgkind niet noodzakelijk verhindert dat de singlevermindering kan worden toegepast.

Het hangt onder meer af van wie daadwerkelijk erft en welk tarief op die verkrijging wordt toegepast. Dat is een belangrijk detail, want begrippen zoals "single" en "partner" hebben binnen de erfbelasting een specifieke fiscale betekenis.

Ga dus niet automatisch uit van je burgerlijke of familiale situatie. Laat bekijken welke regels in jouw concrete situatie gelden.

Een nalatenschap plannen gaat over meer dan erfbelasting

Het zou jammer zijn om alleen naar die 3 of 9 procent te kijken. Een goede vermogensplanning begint met andere vragen.

Wie wil je beschermen als je er morgen niet meer bent? Wie moet je woning krijgen? Wat gebeurt er met je beleggingen? Wie krijgt eventueel aandelen van je onderneming? Zijn er mensen die financieel van jou afhankelijk zijn?

En wie wil je absoluut iets nalaten?

Voor ondernemers komen daar nog extra vragen bij. Wanneer een belangrijk deel van je vermogen in een vennootschap, vastgoed of aandelen zit, moet je ook bekijken hoe dat vermogen bij een overlijden wordt overgedragen.

Een testament is dan één onderdeel van een veel groter geheel.

Wacht niet tot vermogensplanning dringend wordt

Over een nalatenschap nadenken voelt voor veel mensen als iets voor later. Toch is dat net het probleem.

Zolang er niets geregeld is, gelden de wettelijke regels. Die houden niet noodzakelijk rekening met wie voor jou persoonlijk belangrijk is. De nieuwe singlevermindering maakt het vanaf 2026 fiscaal interessanter om bepaalde mensen bewust te bevoordelen. Maar daarvoor moet je vooraf keuzes maken en die correct vastleggen.

Het is daarom een goed moment om een bestaand testament opnieuw te bekijken of, wanneer je er nog geen hebt, na te denken over hoe jij je vermogen later wil verdelen.

Finum Accountants kijkt mee naar het volledige plaatje

Vermogensplanning draait niet alleen om zoveel mogelijk erfbelasting besparen. Het gaat er vooral om dat je vermogen terechtkomt waar jij dat wil, zonder onaangename fiscale verrassingen voor de mensen die je achterlaat.

Bij Finum Accountants bekijken we daarom je volledige situatie: je privévermogen, vastgoed, beleggingen, eventuele vennootschap en de mensen die je wil beschermen.

Samen met de juiste juridische partners zorgen we ervoor dat fiscale planning en je persoonlijke wensen op elkaar aansluiten.

Vragen over de singlevermindering of over de planning van je nalatenschap? Neem gerust contact met ons op.